# Ma’lumotlar bazalari va omborlari

> Ma’lumotlar bazasi yoki omborini ulang va oddiy tilda savol bering. Dvina faqat o‘qiydi va har bir so‘rov bajarilishidan oldin tekshiriladi.

Ma’lumotlar bazasi yoki omboringizni ulang va hamkasbingizdan so‘ragandek savol bering. Dvina kerakli jadvallarni topadi, so‘rovni yozadi va javobni ko‘rsatadi.

## Dvina nimalar qila oladi

- **Oddiy tilda javob beradi.** "O‘tgan chorakda qaysi hududlarda qayta xarid qiluvchi mijozlar kamaydi?" deb so‘rang. Dvina jadvallarni topadi, so‘rovni yozadi va javobni ko‘rsatadi, ko‘pincha diagramma va uning ostidagi jadval bilan birga.
- **Jadvallaringiz orasidagi bog‘lanishlarni aniqlaydi.** Dvina jadvallaringiz qanday bog‘langanini o‘rganadi, shuning uchun birlashtirish shartini ko‘rsatishingiz shart emas.
- **Siz xohlagan ko‘rinishda ko‘rsatadi.** Javob ko‘rinishini o‘zgartiring: **Jadval**, **Chiziqli**, **Maydonli**, **Ustunli**, **Gorizontal ustunli**, **Doiraviy**, **Halqali**, **Radar** yoki **Qutbiy maydonli**.
- **Javobni saqlaydi.** Istalgan javobni tahliliy natija sifatida saqlang va kerak bo‘lganda yana oching.

20 ta ma’lumotlar bazasi va omborini ulashingiz mumkin, jumladan PostgreSQL, MySQL, SQL Server, Snowflake, BigQuery, Redshift va Databricks.

Xabarda ma’lumotlar bazasidan foydalanish uchun xabar maydoniga <kbd>/</kbd> kiriting va uni tanlang.

## Ruxsatlar

Siz ulagan ma’lumotlar bazalari va omborlari faqat o‘qish uchun mo‘ljallangan.

- **Faqat bitta o‘qish amali:** Har bir so‘rov bajarilishidan oldin unda faqat bitta o‘qish amali borligi tekshiriladi. Ma’lumotlaringiz o‘zgarishsiz qoladi.
- **O‘zgartirishlar yo‘q:** Dvina’dan ma’lumotlarni o‘zgartirish yoki o‘chirishni so‘rasangiz, u faqat o‘qishini aytadi va buning o‘rniga siz so‘ragan ma’lumotlarni ro‘yxat qilib ko‘rsatishni taklif qilishi mumkin.
- **Hisobingizning kirish huquqlari:** Dvina siz ulanish uchun ishlatgan ma’lumotlar bazasi hisobi o‘qiy oladigan jadvallarni ko‘radi. Hech qanday jadval ko‘rinmasa, ma’lumotlar bazasi administratoridan o‘sha hisobning o‘qish huquqini tekshirishni so‘rang.
- **Har bir kishi uchun qator va ustunlar:** Jadvalni ulashganingizda, kirish qoidalari har bir kishiga uning faqat ayrim qatorlarini ko‘rsatishi va ustunlarni yashirishi mumkin. [Odamlar qaysi qator va ustunlarni ko‘rishini boshqarish](/docs/connectors/row-and-column-access) sahifasiga qarang.

> [!TIP]
> Faqat o‘qish huquqiga ega ma’lumotlar bazasi hisobi bilan ulaning. Dvina hech qachon ma’lumot yozmaydi, faqat o‘qishga ruxsat berilgan hisob esa ma’lumotlar bazasi tomonida ham buni ta’minlaydi.

## Qanday ulash mumkin

1. Kutubxonangizda **Ma’lumotlar bazalari** bo‘limini oching va **Ma’lumotlar bazasini ulash**ni tanlang. Shuningdek, kutubxonangizda **Kontekst qo‘shish**ni, keyin **Ma’lumotlar bazalari**ni tanlashingiz mumkin.
2. Ma’lumotlar bazasi yoki omboringizni toping. Nomi bo‘yicha qidirishingiz mumkin.
3. **Ulash**ni tanlang.
4. **Manba nomi** va **Xost**, **Port**, **Ma’lumotlar bazasi**, **Foydalanuvchi nomi** hamda **Parol** kabi ulanish ma’lumotlarini kiriting. Ayrim ma’lumotlar omborlari buning o‘rniga hisob, loyiha yoki xizmat hisobi fayli kabi boshqa ma’lumotlarni so‘raydi.
5. **Shifrlash (SSL)** bo‘limida **Tekshirilgan**, **Majburiy** yoki **O‘chirilgan**ni tanlang.
6. Dvina jadvallaringiz qanday bog‘langanini aniqlashi uchun **Jadvallar orasidagi bog‘lanishlarni topish**ni yoqing. Katta ma’lumotlar bazalarida bu biroz vaqt olishi mumkin.
7. **Ulash**ni tanlang.

Dvina ulanishni tekshiradi va jadvallaringizni aniqlaydi. Har bir jadval **Savollar uchun tayyor** bo‘lganda, bu holat ko‘rsatiladi. Jarayonni ma’lumotlar bazasi sahifasida kuzatishingiz mumkin.

### Ulanish amalga oshmasa

Dvina nima xato ketganini aytadi. Eng ko‘p uchraydigan yechimlar:

- **Ma’lumotlar bazasi kirish ma’lumotlarini rad etdi:** Foydalanuvchi nomi, parol va autentifikatsiya usulini tekshiring.
- **Manzil xususiy yoki ichki tarmoqqa yo‘naltirilgan:** Ma’lumotlar bazasining ommaviy xost nomi yoki IP manzilidan foydalaning.
- **Shifrlangan ulanishni o‘rnatib bo‘lmadi:** Ma’lumotlar bazasi o‘zi imzolagan sertifikatdan foydalansa, **Tekshirilgan** o‘rniga **Majburiy**ni tanlang. Agar u SSL’ni qo‘llab-quvvatlamasa, **O‘chirilgan**ni tanlang.
- **Ma’lumotlar bazasiga ulanib bo‘lmadi:** Uning ishlayotganini, tarmoq orqali kirish imkonini, xost va portni tekshiring.

Ma’lumotlarni keyinroq o‘zgartirish uchun ma’lumotlar bazasini oching va **Ulanishni tahrirlash**ni, keyin **Qayta tekshirish**ni tanlang.

## Jadvallaringiz qanday bog‘langanini ko‘ring

Kutubxonangizda **Maʼlumotlar bazalari** bo‘limini oching, kerakli bazani ochib, sahifadagi birinchi kartani — baza kartasini tanlang. **Maʼlumotlar bazasi sxemasi** panelida baza haqida umumiy maʼlumot ko‘rsatiladi:

- **Ulanish:** bazaning **Xost**, **Port** va **Foydalanuvchi** kabi maʼlumotlari, shuningdek, **Holat** — **Ulangan** yoki **Ulanib bo‘lmadi** — va oxirgi tekshiruv vaqti. Hozir tekshirish uchun **Qayta tekshirish**ni tanlang.
- **Bog‘lanishlar:** Dvina jadvallaringiz orasidagi bog‘lanishlarni qidirgan yoki qidirmaganini ko‘rsatadi. Qidiruvni boshlash uchun **Bog‘lanishlarni topish** yoki **Qayta qidirish**ni tanlang.
- **Diagramma:** har bir jadval ustunlari bilan birga karta ko‘rinishida, kalitlari yuqorida, jadvallar orasidagi har bir bog‘lanish esa chiziq bilan ko‘rsatiladi. Chiziq bog‘laydigan ikkita ustunni ajratib ko‘rsatish uchun kursorni uning ustiga olib boring. Jadvalni ochish uchun uni tanlang.

Jadval yoki ustunni topish uchun **Jadval yoki ustunni topish**dan foydalaning. Diagrammani butun ekranda ko‘rish uchun **Kengaytirish**ni tanlang.

Diagrammada **PK** birlamchi kalitni, **FK** esa tashqi kalitni bildiradi. Uzluksiz chiziq bazangizda belgilangan yoki tasdiqlangan va so‘rovlarda ishlatiladigan bog‘lanishni ko‘rsatadi. Uzuq chiziq **Tavsiya etilgan** bog‘lanishni bildiradi: Dvina uni maʼlumotlaringizdan topgan, ammo u hali ishlatilmaydi.

### Dvina topgan bog‘lanishlarni tekshiring

1. Diagrammada uzuq chiziqni tanlang.
2. U bog‘laydigan ikkita ustunni tekshiring.
3. Bog‘lanishni so‘rovlarda ishlatish uchun **Tasdiqlash**ni, noto‘g‘ri bo‘lsa, **Rad etish**ni tanlang. Rad etilgan bog‘lanish qayta tavsiya etilmaydi.

### Katta maʼlumotlar bazalari

- Bog‘lanishlarni qidirishda jadvallaringizdagi qatorlar sanaladi, shuning uchun bu biroz vaqt olishi mumkin. Bazada 100 tadan ortiq jadval bo‘lsa, **Jadvallar orasidagi bog‘lanishlarni topish**ni yoqqan bo‘lsangiz ham, Dvina o‘z-o‘zidan qidiruvni boshlamaydi. Tayyor bo‘lganingizda **Bog‘lanishlarni topish**ni tanlang.
- Bazada 40 tadan ortiq jadval bo‘lsa, diagrammada bitta jadval va unga qo‘shni jadvallar ko‘rsatiladi. Boshqa jadvalni markazda ko‘rish uchun qidiruvdan foydalaning.

## Tahliliy natijalarni saqlash va yangilash

Tahliliy natija savolning javobini saqlaydi, shunda uni yangi maʼlumotlar bilan yana ochishingiz mumkin.

1. Javob kartasida uni qanday ko‘rishni tanlang, masalan, **Jadval** yoki **Ustunli diagramma**.
2. **Saqlash**ni tanlang. Dvina **Tahliliy natija sifatida saqlandi** deb xabar beradi. Telefonda avval **Kengaytirish**ni, keyin yon panelda **Saqlash**ni tanlang.
3. Uni ochish uchun **Saqlandi**ni tanlang. Uni Lentangizdan ham topishingiz mumkin.

Tahliliy natija yon panelda ochiladi. U yerda quyidagilarni bajarishingiz mumkin:

- **Nomini o‘zgartirish:** Yuqoridagi nomini bosing va yangi nom kiriting.
- **Ko‘rinishini o‘zgartirish:** Boshqa ko‘rsatish usuli yoki yig‘ma jadvalni tanlang. Yangi ko‘rinish tahliliy natija bilan birga saqlanadi.
- **Yangilash:** Panel menyusini oching va eng so‘nggi maʼlumotlar bilan qayta bajarish uchun **Yangilash**ni tanlang.
- **Yuklab olish:** Panel menyusini oching va **Yuklab olish**ni tanlang.
- **O‘chirish:** Panel menyusini oching va **O‘chirish**ni tanlang. U Chiqindiga ko‘chiriladi, u yerdan uni tiklashingiz mumkin.

### Ulashilgan tahliliy natijalar

Tahliliy natijani ulashishda har bir kishi uchun **Tahrirlashi mumkin** yoki **Ko‘rishi mumkin**ni tanlang.

- **Tahrirlay oladiganlar** uni yangilashi ham mumkin.
- **Ko‘ra oladiganlar** faqat ko‘radi. Ular o‘z ekranida ko‘rinishni o‘zgartirishi mumkin, ammo bu o‘zgarish saqlanmaydi. Ularga **Faqat tahrirlovchilar yangilashi mumkin** va **Faqat tahrirlovchilar nomini o‘zgartirishi mumkin** degan xabarlar ko‘rsatiladi.

Agar jadvalga kirish qoidalari kimningdir ko‘rish imkoniyatini cheklasa, u tahliliy natijadan **Cheklangan ko‘rinish** deb belgilangan o‘ziga xos natijani oladi. [Odamlar qaysi qator va ustunlarni ko‘rishini boshqarish](/docs/connectors/row-and-column-access) sahifasiga qarang.

## Maxfiylik

- Siz ulagan maʼlumotlar hech qachon AI modellarini o‘qitish uchun ishlatilmaydi.
- Faqat so‘rovingiz uchun zarur bo‘lgan maʼlumotlar o‘qiladi.
- Karta va telefon raqamlari kabi shaxsiy maʼlumotlar AI ularni ko‘rishidan oldin niqoblanadi.
- Maʼlumotlaringiz uzatish paytida shifrlanadi.

## Ulanishni uzish

1. Kutubxonangizda **Ma’lumotlar bazalari** bo‘limini oching va kerakli bazani tanlang.
2. Uning menyusini oching va **Ulanishni uzish** bandini tanlang, so‘ng tasdiqlash uchun **Ulanishni uzish** tugmasini tanlang.

Ma’lumotlar bazasi jadvallari va ular asosida yaratilgan tahlillar bilan birga Chiqindiga ko‘chiriladi. Ularni u yerdan tiklashingiz mumkin. Ma’lumotlar bazasining o‘zida hech narsa o‘zgarmaydi.

## Tegishli mavzular

- [Konnektorlar haqida](/docs/connectors/overview)
- [Qator va ustunlarga kirish](/docs/connectors/row-and-column-access)
- [Jonli javoblar](/docs/use-dvina/features/live-answers)
- [Birinchi chatingiz](/docs/use-dvina/get-started/first-chat)