# Veritabanları ve veri ambarları

> Bir veritabanı veya veri ambarı bağlayın ve günlük dille sorular sorun. Dvina yalnızca okuma yapar ve her sorgu çalıştırılmadan önce kontrol edilir.

Veritabanınızı veya veri ambarınızı bağlayın ve bir iş arkadaşınıza sorar gibi sorun. Dvina doğru tabloları bulur, sorguyu yazar ve yanıtı gösterir.

## Dvina neler yapabilir?

- **Günlük dille yanıt verir.** "Geçen çeyrekte hangi bölgelerde tekrar alışveriş yapan müşteriler kaybedildi?" diye sorun. Dvina tabloları bulur, sorguyu yazar ve yanıtı genellikle bir grafik ve altında bir tabloyla gösterir.
- **Tablolarınız arasındaki ilişkileri belirler.** Dvina tablolarınızın nasıl bağlandığını öğrenir; böylece bir birleştirme belirtmeniz gerekmez.
- **İstediğiniz biçimde gösterir.** Yanıtın görünümünü değiştirin: **Tablo**, **Çizgi**, **Alan**, **Sütun**, **Yatay Çubuk**, **Pasta**, **Halka**, **Radar** veya **Kutupsal Alan**.
- **Yanıtları saklar.** Herhangi bir yanıtı içgörü olarak kaydedin ve ihtiyaç duyduğunuzda yeniden açın.

PostgreSQL, MySQL, SQL Server, Snowflake, BigQuery, Redshift ve Databricks dahil 20 veritabanı ve veri ambarını bağlayabilirsiniz.

Bir mesajda veritabanını kullanmak için mesaj alanına <kbd>/</kbd> yazın ve veritabanını seçin.

## İzinler

Bağladığınız veritabanları ve veri ambarları, tasarım gereği salt okunurdur.

- **Yalnızca tek bir okuma işlemi:** Her sorgu, çalıştırılmadan önce tek bir okuma işlemi içerdiğinden emin olmak için kontrol edilir. Verileriniz olduğu gibi kalır.
- **Değişiklik yapılmaz:** Dvina'dan verileri değiştirmesini veya silmesini isterseniz yalnızca okuma yaptığını söyler ve bunun yerine isteğinizin konusu olan verileri listelemeyi önerebilir.
- **Hesabınızın erişimi:** Dvina, bağlantı için kullandığınız veritabanı hesabının okuyabildiği tabloları görür. Hiçbir tablo görünmüyorsa veritabanı yöneticisinden bu hesabın okuma erişimini kontrol etmesini isteyin.
- **Kişiye göre satır ve sütun erişimi:** Bir tabloyu paylaştığınızda erişim kuralları, her kişiye yalnızca belirli satırları gösterebilir ve sütunları gizleyebilir. [Kişilerin hangi satır ve sütunları göreceğini kontrol edin](/docs/connectors/row-and-column-access) sayfasına bakın.

> [!TIP]
> Yalnızca okuma yetkisi olan bir veritabanı hesabıyla bağlanın. Dvina hiçbir zaman yazma işlemi yapmaz; salt okunur bir hesap, veritabanı tarafında da bunu güvence altına alır.

## Nasıl bağlanır?

1. Kitaplığınızda **Veritabanları** bölümünü açın ve **Veritabanı bağla** seçeneğini seçin. Kitaplığınızda **Bağlam Ekle**, ardından **Veritabanları** seçeneğini de seçebilirsiniz.
2. Veritabanınızı veya veri ambarınızı bulun. Ada göre arama yapabilirsiniz.
3. **Bağlan** seçeneğini seçin.
4. Bir **Kaynak Adı** ve **Sunucu**, **Port**, **Veritabanı**, **Kullanıcı Adı** ve **Parola** gibi bağlantı bilgilerini girin. Bazı veri ambarları bunların yerine hesap, proje veya hizmet hesabı dosyası gibi başka bilgiler ister.
5. **Şifreleme (SSL)** altında **Doğrulanmış**, **Zorunlu** veya **Kapalı** seçeneğini seçin.
6. Dvina'nın tablolarınızın nasıl bağlandığını araştırması için **Tablolar arasındaki ilişkileri bul** seçeneğini açın. Büyük veritabanlarında bu işlem biraz zaman alabilir.
7. **Bağlan** seçeneğini seçin.

Dvina bağlantıyı kontrol eder ve tablolarınızı keşfeder. Her tablo, **Sorular için hazır** olduğunda bunu gösterir. İlerlemeyi veritabanının sayfasından takip edebilirsiniz.

### Bağlantı başarısız olursa

Dvina neyin yanlış gittiğini belirtir. En yaygın çözümler:

- **Veritabanı kimlik bilgilerini reddetti:** Kullanıcı adını, parolayı ve kimlik doğrulama yöntemini kontrol edin.
- **Adres özel veya dahili bir ağı gösteriyor:** Veritabanının herkese açık sunucu adını veya IP adresini kullanın.
- **Şifreli bağlantı kurulamadı:** Veritabanı kendinden imzalı bir sertifika kullanıyorsa **Doğrulanmış** yerine **Zorunlu** seçeneğini seçin. SSL desteği yoksa **Kapalı** seçeneğini seçin.
- **Veritabanına ulaşılamadı:** Veritabanının kullanılabilirliğini, ağ erişimini, sunucu adresini ve portunu kontrol edin.

Bilgileri daha sonra değiştirmek için veritabanını açın ve **Bağlantıyı düzenle**, ardından **Yeniden kontrol et** seçeneğini seçin.

## Tablolarınızın nasıl bağlandığını görün

Kitaplığınızda **Veritabanları** bölümünü açın, veritabanını açın ve sayfadaki ilk kartı, yani veritabanı kartını seçin. **Veritabanı şeması** paneli, veritabanını bir bakışta görmenizi sağlar:

- **Bağlantı:** Veritabanının **Sunucu**, **Port** ve **Kullanıcı** gibi bilgilerini, **Durum** bilgisini (**Bağlı** veya **Bağlanamıyor**) ve en son ne zaman kontrol edildiğini gösterir. Şimdi kontrol etmek için **Yeniden kontrol et** seçeneğini seçin.
- **İlişkiler:** Dvina'nın tablolarınızın birbirine nasıl bağlandığını araştırıp araştırmadığını gösterir. Aramayı başlatmak için **İlişkileri bul** veya **Yeniden ara** seçeneğini seçin.
- **Diyagram:** Her tabloyu sütunlarıyla birlikte bir kart olarak gösterir. Anahtarlar kartın üst kısmında yer alır ve tablolar arasındaki her ilişki bir çizgiyle gösterilir. Bir çizginin üzerine gelerek bağladığı iki sütunu vurgulayın. Bir tabloyu açmak için tabloyu seçin.

Bir tablo veya sütun bulmak için **Tablo veya sütun bul** alanını kullanın. Diyagramı tam ekranda görmek için **Genişlet** seçeneğini seçin.

Diyagramda **PK** birincil anahtarı, **FK** ise yabancı anahtarı belirtir. Düz çizgi, veritabanınızda tanımlanmış ya da onaylanıp sorgularda kullanılan bir ilişkiyi gösterir. Kesik çizgi ise **Önerilen** bir ilişkiyi gösterir: Dvina'nın verilerinizde bulduğu ancak henüz kullanılmayan bir ilişki.

### Dvina'nın bulduğu ilişkileri inceleyin

1. Diyagramda kesik bir çizgiyi seçin.
2. Çizginin bağladığı iki sütunu kontrol edin.
3. İlişkiyi sorgularda kullanmak için **Onayla**, yanlışsa **Reddet** seçeneğini seçin. Reddettiğiniz bir ilişki tekrar önerilmez.

### Büyük veritabanları

- İlişki araması, tablolarınızdaki satırları saydığı için biraz zaman alabilir. 100'den fazla tablosu olan bir veritabanında, **Tablolar arasındaki ilişkileri bul** seçeneğini açmış olsanız bile Dvina kendiliğinden arama yapmaz. Hazır olduğunuzda **İlişkileri bul** seçeneğini seçin.
- Bir veritabanında 40'tan fazla tablo varsa diyagram tek bir tabloyu ve komşularını gösterir. Başka bir tabloya odaklanmak için arama yapın.

## İçgörüleri kaydedin ve yenileyin

İçgörü, bir sorunun yanıtını saklar; böylece yanıtı güncel verilerle yeniden açabilirsiniz.

1. Yanıt kartında, **Tablo** veya **Çubuk** gibi bir görüntüleme biçimi seçin.
2. **Kaydet** seçeneğini seçin. Dvina, **İçgörü olarak kaydedildi** mesajını gösterir. Telefonda önce **Genişlet**, ardından yan panelde **Kaydet** seçeneğini seçin.
3. İçgörüyü açmak için **Kaydedildi** seçeneğini seçin. İçgörüyü Akışınızda da bulabilirsiniz.

İçgörü yan panelde açılır. Burada şunları yapabilirsiniz:

- **Yeniden adlandırın:** Üstteki adına tıklayın ve yeni bir ad yazın.
- **Görünümünü değiştirin:** Başka bir sunum biçimi veya pivot seçin. Yeni görünüm içgörüyle birlikte kaydedilir.
- **Yenileyin:** En güncel verilerle yeniden çalıştırmak için panelin menüsünü açın ve **Yenile** seçeneğini seçin.
- **İndirin:** Panelin menüsünü açın ve **İndir** seçeneğini seçin.
- **Silin:** Panelin menüsünü açın ve **Sil** seçeneğini seçin. İçgörü Çöp Kutusu'na taşınır; buradan geri yükleyebilirsiniz.

### Paylaşılan içgörüler

Bir içgörüyü paylaşırken her kişi için **Düzenleyebilir** veya **Görüntüleyebilir** seçeneğini seçin.

- **Düzenleme izni olan kişiler** içgörüyü yenileyebilir de.
- **Görüntüleme izni olan kişiler** yalnızca görüntüleyebilir. Kendi ekranlarında görünümü değiştirebilirler ancak bu değişiklik kaydedilmez. **Yalnızca düzenleyiciler yenileyebilir** ve **Yalnızca düzenleyiciler yeniden adlandırabilir** mesajlarını görürler.

Bir tablonun erişim kuralları bir kişinin görebileceği verileri sınırlıyorsa bu kişi, içgörüde kendisine özel bir sonuç alır. Bu sonuç **Kısıtlı görünüm** olarak işaretlenir. [Kişilerin hangi satır ve sütunları görebileceğini kontrol edin](/docs/connectors/row-and-column-access) sayfasına bakın.

## Gizlilik

- Bağladığınız veriler hiçbir zaman yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılmaz.
- Yalnızca isteğiniz için gereken veriler okunur.
- Kart ve telefon numaraları gibi kişisel bilgiler, yapay zekâ bunları görmeden önce maskelenir.
- Verileriniz aktarım sırasında şifrelenir.

## Bağlantıyı kesin

1. Kitaplığınızda **Veritabanları** bölümünü açın ve veritabanını seçin.
2. Veritabanının menüsünü açıp **Bağlantıyı kes** seçeneğini seçin, ardından onaylamak için **Bağlantıyı kes** seçeneğini tekrar seçin.

Veritabanı, tabloları ve bu tablolara dayalı içgörülerle birlikte Çöp Kutusu'na taşınır. Bunları buradan geri yükleyebilirsiniz. Veritabanının kendisinde hiçbir şey değişmez.

## İlgili konular

- [Bağlayıcılara genel bakış](/docs/connectors/overview)
- [Satır ve sütun erişimi](/docs/connectors/row-and-column-access)
- [Canlı Yanıtlar](/docs/use-dvina/features/live-answers)
- [İlk sohbetiniz](/docs/use-dvina/get-started/first-chat)