# Databases en datawarehouses

> Koppel een database of datawarehouse en stel vragen in gewone taal. Dvina leest alleen gegevens en controleert elke query voordat die wordt uitgevoerd.

Koppel je database of datawarehouse en stel je vraag zoals je dat aan een collega zou doen. Dvina vindt de juiste tabellen, schrijft de query en laat je het antwoord zien.

## Wat Dvina kan doen

- **Antwoorden in gewone taal.** Vraag "Welke regio's verloren vorig kwartaal terugkerende klanten?" en Dvina vindt de tabellen, schrijft de query en laat het antwoord zien, vaak met een grafiek en de tabel eronder.
- **Je tabellen in kaart brengen.** Dvina leert hoe je tabellen samenhangen, zodat je nooit een join hoeft op te geven.
- **Weergeven zoals jij wilt.** Pas de weergave van een antwoord aan: **Tabel**, **Lijndiagram**, **Vlakdiagram**, **Staafdiagram**, **Horizontaal staafdiagram**, **Cirkeldiagram**, **Ringdiagram**, **Radardiagram** of **Polair vlakdiagram**.
- **Een antwoord bewaren.** Sla elk antwoord op als inzicht en open het opnieuw wanneer je het nodig hebt.

Je kunt 20 databases en datawarehouses koppelen, waaronder PostgreSQL, MySQL, SQL Server, Snowflake, BigQuery, Redshift en Databricks.

Om een database in een bericht te gebruiken, typ je <kbd>/</kbd> in het berichtveld en kies je de database.

## Toegangsrechten

Databases en datawarehouses die je koppelt, zijn standaard alleen-lezen.

- **Alleen afzonderlijke leesquery's:** Voordat een query wordt uitgevoerd, wordt gecontroleerd of die uit één leesopdracht bestaat. Je gegevens blijven ongewijzigd.
- **Geen wijzigingen:** Als je Dvina vraagt om gegevens te wijzigen of te verwijderen, geeft Dvina aan dat het alleen gegevens leest. Het kan aanbieden om de gegevens waar je naar vroeg in plaats daarvan weer te geven.
- **De toegang van je account:** Dvina ziet de tabellen die het databaseaccount waarmee je verbinding maakt, mag lezen. Zie je geen tabellen, vraag dan de databasebeheerder om de leesrechten van dat account te controleren.
- **Rijen en kolommen per persoon:** Wanneer je een tabel deelt, kunnen toegangsregels ervoor zorgen dat elke persoon slechts een deel van de rijen ziet en dat kolommen verborgen blijven. Zie [Bepalen welke rijen en kolommen mensen zien](/docs/connectors/row-and-column-access).

> [!TIP]
> Maak verbinding met een databaseaccount dat alleen mag lezen. Dvina schrijft nooit gegevens, en met een alleen-lezen account geldt die beperking ook aan de kant van de database.

## Verbinding maken

1. Open **Databases** in je bibliotheek en kies **Een database koppelen**. Je kunt ook **Context toevoegen** in je bibliotheek kiezen en daarna **Databases**.
2. Zoek je database of datawarehouse. Je kunt op naam zoeken.
3. Kies **Verbinden**.
4. Voer een **Bronnaam** en de verbindingsgegevens in, zoals **Host**, **Poort**, **Database**, **Gebruikersnaam** en **Wachtwoord**. Sommige datawarehouses vragen in plaats daarvan om andere gegevens, zoals een account, een project of een serviceaccountbestand.
5. Kies onder **Versleuteling (SSL)** voor **Geverifieerd**, **Vereist** of **Uit**.
6. Schakel **Relaties tussen tabellen zoeken** in als je wilt dat Dvina onderzoekt hoe je tabellen samenhangen. Bij grote databases kan dit even duren.
7. Kies **Verbinden**.

Dvina controleert de verbinding en zoekt je tabellen. Elke tabel geeft aan wanneer die **Klaar voor vragen** is. Je kunt de voortgang volgen op de pagina van de database.

### Als de verbinding mislukt

Dvina geeft aan wat er misging. Dit zijn de meest voorkomende oplossingen:

- **De database heeft de inloggegevens geweigerd:** Controleer de gebruikersnaam, het wachtwoord en de authenticatiemethode.
- **Het adres verwijst naar een privé- of intern netwerk:** Gebruik de openbare hostnaam of het openbare IP-adres van de database.
- **De versleutelde verbinding kon niet worden gemaakt:** Als de database een zelfondertekend certificaat gebruikt, kies je **Vereist** in plaats van **Geverifieerd**. Als de database geen SSL ondersteunt, kies je **Uit**.
- **De database kon niet worden bereikt:** Controleer de beschikbaarheid, netwerktoegang, host en poort.

Om de gegevens later te wijzigen, open je de database en kies je **Verbinding bewerken** en daarna **Opnieuw controleren**.

## Bekijken hoe je tabellen samenhangen

Open **Databases** in je bibliotheek, open de database en kies de bijbehorende kaart, de eerste op de pagina. Het paneel **Databaseschema** geeft je een overzicht van de database:

- **Verbinding:** de gegevens van de database, zoals **Host**, **Poort** en **Gebruiker**, en de **Status**: **Verbonden** of **Kan geen verbinding maken**, met het tijdstip van de laatste controle. Kies **Opnieuw controleren** om de verbinding nu te controleren.
- **Relaties:** of Dvina heeft gezocht naar verbanden tussen je tabellen. Kies **Relaties zoeken** of **Opnieuw zoeken** om een zoekopdracht te starten.
- **Het diagram:** elke tabel wordt weergegeven als een kaart met de kolommen, de sleutels bovenaan en een lijn voor elke relatie tussen tabellen. Beweeg de aanwijzer over een lijn om de twee verbonden kolommen te markeren. Kies een tabel om deze te openen.

Gebruik **Een tabel of kolom zoeken** om een tabel of kolom te vinden. Kies **Uitvouwen** om het diagram op het hele scherm weer te geven.

In het diagram staat **PK** voor een primaire sleutel en **FK** voor een externe sleutel. Een doorgetrokken lijn geeft een relatie aan die in je database is vastgelegd, of die is bevestigd en in query's wordt gebruikt. Een stippellijn betekent **Voorgesteld**: een relatie die Dvina in je gegevens heeft gevonden en die nog niet wordt gebruikt.

### Controleer de relaties die Dvina heeft gevonden

1. Kies een stippellijn in het diagram.
2. Controleer de twee kolommen die de lijn verbindt.
3. Kies **Bevestigen** om de relatie in query's te gebruiken, of **Afwijzen** als deze niet klopt. Een relatie die je afwijst, wordt niet opnieuw voorgesteld.

### Grote databases

- Bij het zoeken naar relaties worden de rijen in je tabellen geteld. Dit kan dus even duren. Bij een database met meer dan 100 tabellen zoekt Dvina niet automatisch, ook niet als je **Relaties tussen tabellen zoeken** hebt ingeschakeld. Kies **Relaties zoeken** wanneer je er klaar voor bent.
- Als een database meer dan 40 tabellen heeft, toont het diagram één tabel en de tabellen die ermee verbonden zijn. Gebruik de zoekfunctie om een andere tabel centraal te zetten.

## Inzichten opslaan en vernieuwen

Een inzicht bewaart het antwoord op een vraag, zodat je het opnieuw kunt openen met actuele gegevens.

1. Kies op de kaart met het antwoord hoe je het wilt weergeven, bijvoorbeeld als **Tabel** of **Staafdiagram**.
2. Kies **Opslaan**. Dvina toont **Opgeslagen als inzicht**. Kies op een telefoon eerst **Uitvouwen** en daarna **Opslaan** in het zijpaneel.
3. Kies **Opgeslagen** om het inzicht te openen. Je vindt het ook in je feed.

Het inzicht wordt geopend in het zijpaneel. Daar kun je:

- **De naam wijzigen:** klik bovenaan op de naam en typ een nieuwe naam.
- **De weergave wijzigen:** kies een andere presentatie of een draaitabel. De nieuwe weergave wordt samen met het inzicht opgeslagen.
- **Het inzicht vernieuwen:** open het menu van het paneel en kies **Vernieuwen** om het opnieuw uit te voeren met de nieuwste gegevens.
- **Het inzicht downloaden:** open het menu van het paneel en kies **Downloaden**.
- **Het inzicht verwijderen:** open het menu van het paneel en kies **Verwijderen**. Het wordt naar de prullenmand verplaatst, waar je het kunt terugzetten.

### Gedeelde inzichten

Als je een inzicht deelt, kies je voor elke persoon **Kan bewerken** of **Kan bekijken**.

- **Personen die kunnen bewerken** kunnen het inzicht ook vernieuwen.
- **Personen die kunnen bekijken** kunnen het alleen inzien. Ze kunnen de weergave op hun eigen scherm wijzigen, maar die wijziging wordt niet opgeslagen. Ze zien **Alleen bewerkers kunnen vernieuwen** en **Alleen bewerkers kunnen de naam wijzigen**.

Als de toegangsregels van een tabel beperken wat iemand kan zien, krijgt die persoon een eigen resultaat van het inzicht, gemarkeerd als **Beperkte weergave**. Zie [Bepalen welke rijen en kolommen mensen zien](/docs/connectors/row-and-column-access).

## Privacy

- Wat je koppelt, wordt nooit gebruikt om AI-modellen te trainen.
- Alleen wat nodig is voor je verzoek wordt gelezen.
- Persoonlijke gegevens, zoals kaart- en telefoonnummers, worden gemaskeerd voordat de AI ze ziet.
- Je gegevens worden tijdens de overdracht versleuteld.

## Verbinding verbreken

1. Open **Databases** in je bibliotheek en kies de database.
2. Open het menu van de database en kies **Verbinding verbreken**. Kies daarna **Verbinding verbreken** om te bevestigen.

De database wordt samen met de tabellen en de daarop gebaseerde inzichten naar de prullenmand verplaatst. Je kunt ze daar herstellen. In de database zelf verandert niets.

## Gerelateerd

- [Overzicht van connectoren](/docs/connectors/overview)
- [Toegang tot rijen en kolommen](/docs/connectors/row-and-column-access)
- [Live antwoorden](/docs/use-dvina/features/live-answers)
- [Je eerste chat](/docs/use-dvina/get-started/first-chat)